De kelder van het kasteel, maar dan nog dieper.
Een woest iemand heeft als een bezetene de plavuizen weggepakt, is gaan graven en liet een soort van opengegooid gangenstelsel achter.
En daar in een duister dat je ogen snel vergeten, kijk je naar Le déjeuner sur l’herbe. Een projectie van het beroemde schilderij afgewisseld door de projectie van een blauwe bus. Een klussenbus, ook al bestaat dat woord niet maar het is een afbeelding van een bus die in het Bois de Boulogne in Parijs gebruikt wordt als peeskamer. De plek waar men elkaar vroeger frivool ontmoette, quel bois vivant, en het bos vandaag de dag als plaats voor zuur genot, quel bordel.
Geprojecteerd in de kelder van het kasteel.
Op weg naar het kasteel viel mijn oog op een paar affiches, opgehangen met een haast die hoort bij het plakken van illegale verkiezingsaffiches. Ik noteer ze maar sla er geen acht op. Op de binnenplaats van het kasteel, ergens op een muurtje, weer een affiche. Ik lees, nee dat is teveel gezegd, ergens in mijn onderbewustzijn sla ik, terloops, zonder het te beseffen, letters op die verwijzen naar een politieke partij of naar een ooit florerende maar ondertussen opgeheven landbouwcoöperatie. Binnen dringt het besef pas echt door. Daar hangen ze weer, die affiches. Maar zelfs hier hebben ze iets toevalligs. Een spontane lach ontsnapt me wanneer ik een echt ouderwets bordkartonnen Belgisch stemhokje ontdek. Hilarisch wordt het wanneer verderop een uit de kluiten gewassen muis “met valhelm” naar een muizenval met kaas zit te loeren.
Ik loop rond door de tentoonstelling 'Tijdelijk Verblijf' in kasteel Oud-Rekem in Belgisch Limburg.
Jarenlang trok ik tijdens de zomer naar Watou, een dorpje bij Poperinge in West Vlaanderen zowat op de Franse grens. Jaar na jaar vond je er een opwindende combinatie van poëzie en beeldende kunst. Maar er is daar iets in de saus gevallen. Het werkt niet meer. De mayonaise is geschift. En nu vind ik hier vlakbij in onze eigen Euregio een vergelijkbaar wonder. Tijdelijk verblijf, dat wel, en enkel in het weekend te bezichtigen tot ergens begin september. Ik verwed er een zomerse pint op dat de klank van de poëzie volgend jaar ook in Oud-Rekem te horen valt. Nee, daar maak ik een fout. Die poëzie, die is nu reeds aanwezig.
Toen ik in een van de kasteeltorens stond, denkend daar ook nog een kunstwerk te vinden, hoorde ik tussen het geroekoe van de duiven, het getril van de kiezelwasserij aan de overkant van het kanaal, de stemmen van de vele psychiatrische patiënten die hier decennia lang verzorgd werden. Dit kasteel was vroeger een psychiatrisch centrum. Overweldigend zijn de tekens die nog overal in het kasteel te vinden zijn. Die tekens zijn niet weg te wissen. Zij vertellen een verhaal dat je naar adem doet snakken. Je hoeft enkel je oren en ogen open te zetten. En je hart. Een tijdelijk verblijf.
Een bezoek aan kasteel Oud-Rekem deze zomer laat diepe indruk na.
Guido Wevers
18 juli 2011